Gotowe rozwiązania

a person holding a calculator over a piece of paper

Zanim zaczniesz upewnij się, że masz wykonałeś czynności z części „Pierwszy krok” – szczególnie uporządkowanie budżetu, plan na spłatę zobowiązań oraz podejście do zbudowania poduszki finansowej z wykorzystaniem konta oszczędnościowego i lokat. Dzięki temu długoterminowe oszczędzanie lub inwestowanie nie będzie zaburzone nagłymi potrzebami i łatwiej będzie utrzymać plan w czasie.

Niezależnie od tego, czy wybierasz rozwiązania w ramach IKE/IKZE, czy działasz „na własną rękę”, możesz skorzystać z opcji, które nie wymagają dużej wiedzy finansowej ani samodzielnego wykonywania transakcji na rachunku maklerskim. W tej sekcji pokazujemy podejścia oparte na funduszach inwestycyjnych – czyli rozwiązaniach dostępnych zarówno w ramach kont emerytalnych (IKE/IKZE), jak i poza nimi (samodzielne oszczędzanie).

Korzystanie z funduszy inwestycyjnych niestety zazwyczaj wiąże się z wyższymi kosztami niż samodzielne podejmowanie decyzji inwestycyjnych w ramach korzystania z rachunku maklerskiego. Typowe opłaty w przypadku funduszy inwestycyjnych obejmują m.in. koszty zarządzania funduszem, opłaty dystrybucyjne (od wpłat), prowizje od zrealizowanego wyniku przez zarządzających czy koszty związane z przedterminową sprzedażą funduszy (w wybranych przypadkach).

Dwa potencjalne podejścia w ramach „gotowych rozwiązań” oferowanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych

Podejście A: fundusze cyklu życia (fundusze zdefiniowanej daty)

To podejście polega na wyborze funduszu, którego strategia jest powiązana z określoną „datą docelową” (np. rokiem planowanego przejścia na emeryturę). W uproszczeniu: gdy do celu jest daleko, fundusz może mieć większy udział kapitału zainwestowanego w bardziej zmienne aktywa (akcje), a wraz ze zbliżaniem się do daty docelowej udział stabilniejszych aktywów (obligacji) rośnie. Dzięki temu część dostosowywania ryzyka i zmienności wartości zgromadzonego kapitału dokonywana jest według z góry opisanych zasad funduszu.

Przykład funduszu z datą docelową w 2060 r. ilustrujący mechanikę „cyklu życia” funduszu. Konkretne proporcje i tempo zmian zależą od danego funduszu i zasad jego zarządzania, które powinny być dokładniej opisane w dokumentacji funduszu.

Podejście B: samodzielny wybór funduszy

W tym podejściu możesz inwestować w różne fundusze o różnych profilach i samodzielnie ustalasz, ile pieniędzy chcesz przeznaczać na każdy z nich. To daje większą decyzyjność, ale jednocześnie oznacza, że dobór funduszy oraz to, kiedy nabywać fundusze oparte o poszczególne klasy aktywów spoczywa na Twoich barkach. Oznacza to, że w tym przypadku przyda Ci się podstawowa wiedza z zakresu funckjonowania rynków kapitałowych.

Następnie towarzystwa funduszy inwestycyjnych zarządzają poszczególnymi funduszami, dzięki czemu samodzielnie nie odpowiadasz już za dobór poszczególnych instrumentów finansowych (np. akcji, obligacji lub innych aktywów), które mają wejść do portfela.

W ofertach funduszy inwestycyjnych poza funduszami cyklu życia (zdefiniowanej daty) najczęściej znajdują się:

Jeżeli masz poczucie, że te elementy są na razie za trudne, naturalnym krokiem może być rozważenie podejścia z wykorzystaniem funduszy cyklu życia (Podejście A), a temat samodzielnego budowania zestawu funduszy możesz pogłębić w dalszej kolejności.

Jak nabyć fundusze?

Fundusze inwestycyjne można nabywać bez otwierania rachunku maklerskiego i bez samodzielnego składania zleceń giełdowych.

W Polsce towarzystwa funduszy inwestycyjnych prowadzone są zazwyczaj albo z ramienia banków albo jako niezależne instytucje finansowe.

Najczęściej spotkasz dwa kanały dostępu:

1) Przez bank (bankowość internetowa/aplikacja/oddział) – zakup i obsługa funduszy odbywa się w środowisku banku, a dostępna oferta funduszy poszczególnych towarzystw zależy od banku.

2) Bezpośrednio w TFI (najczęściej online) – dostęp i obsługa odbywają się przez serwis TFI lub inne kanały wskazane przez instytucję.

W obu przypadkach warto upewnić się, jak w praktyce wygląda obsługa klienta (np. wpłaty, wypłaty, zamiany między funduszami, raportowanie) i jakie dokumenty opisują zasady działania oraz opłaty.

Jak podejść do wyboru funduszy?

Zanim dokonasz zakupu funduszy, sprawdź możliwe opcje oferowane przez różne Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych. Poniżej znajdziesz kilka kryteriów, które powinny ułatwić Ci wybór.

1) Zakres oferty

Zobacz, czy u danego dostawcy funduszy masz dostęp do rozwiązań, które są dla Ciebie zrozumiałe i pasują do Twojego celu (np. fundusze cyklu życia albo możliwość zbudowania prostego zestawu funduszy). Ważne jest też, czy opisy i porównanie funduszy są czytelne oraz czy zrealizujesz wpłaty w dogodny dla Ciebie sposób (np. automatyczne regularne wpłaty bez „ręcznego” pilnowania).

2) Opłaty i prowizje

Sprawdź, jakie opłaty i w jakiej wysokości są pobierane za korzystanie z funduszy (np. opłata za zarządzanie, ewentualne opłaty dystrybucyjne, koszty zamiany/konwersji, prowizje za uzyskany wynik przez zarządzających). Pełne koszty nie zawsze widać od razu — zwykle są opisane w materiałach informacyjnych o funduszu, regulaminach i ofercie dostawcy.

3) Wyniki historyczne (jako punkt odniesienia, nie obietnica)

Historia wyników może być punktem odniesienia, ale nie gwarantuje przyszłych rezultatów. Jeśli ją analizujesz, lepiej patrzeć na dłuższy okres i porównywać fundusze o podobnym profilu ryzyka — a wyniki zawsze interpretować łącznie z kosztami i poziomem wahań.

4) Przejrzystość i obsługa

Sprawdź, czy przedstawiane informacje (takie jak profil ryzyka, koszty, dokumentacja i regulaminy, historyczne wyniki) są dla Ciebie czytelne. Zwróć też uwagę na dostęp online i jakość wsparcia.

Z pomocą przy ocenie funduszy przychodzi Komisja Nadzoru Finansowego, która udostępniła porównywarkę funduszy inwestycyjnych:
https://wybieramfundusze.knf.gov.pl/

O czym warto pamiętać przy zakupie funduszy?

Podejście „samodzielnego wyboru funduszy” jest nadal prostsze niż samodzielne inwestowanie na rachunku maklerskim, ale wymaga podstawowych kompetencji i świadomości możliwych ryzyk. W szczególności:

Podstawowa wiedza finansowa: rozumienie, że wartość inwestycji może się wahać i że spadki wycen funduszy są możliwe.
Zasady działania rynków: świadomość, że różne klasy aktywów zachowują się inaczej w różnych warunkach (i że „dobry okres” zawsze może się skończyć) i z czego wynikają zmiany wyceny funduszy.
Ryzyka operacyjne: podejmowanie decyzji pod wpływem emocji, częste zmiany bez planu, brak spójności z celem i horyzontem.
Profil ryzyka: warto świadomie określić swój komfort wahań wartości inwestycji (np. czy akceptujesz okresowe spadki i w jakiej wysokości) i dopasować do niego rozwiązania. Pomocne bywa przejście krótkiej ankiety/profilowania ryzyka (jeśli dostawca ją oferuje) i trzymanie się tego profilu przy wyborze funduszy.